خیلی‌ها آپتودیت را باز می‌کنند، یک کلمه جستجو می‌کنند و بعد در یک مبحث چهل‌صفحه‌ای گم می‌شوند. آپتودیت (UpToDate) برای خواندن از اول تا آخر طراحی نشده؛ برای پیدا کردن سریع جواب یک سوال مشخص طراحی شده است. در این آموزش آپتودیت، هفت عادت را مرور می‌کنیم که کمک می‌کند در چند دقیقه به جواب برسید.
اگر با خود آپتودیت آشنا نیستید، اول راهنمای کامل آپتودیت را بخوانید.
۱. اول سوال را دقیق بنویسید
«درمان فشار خون» یعنی ده‌ها مبحث. «انتخاب داروی اول فشار خون در بیمار دیابتی با پروتئینوری» یعنی یک بخش مشخص در یک مبحث مشخص. قبل از جستجو، سوال را با این سه جزء بنویسید: بیمار کیست، چه تصمیمی باید بگیرید، و چه چیزی وضعیت را خاص می‌کند (سن، بارداری، نارسایی کلیه، داروهای همزمان).
۲. اسم مبحث را درست انتخاب کنید
نتیجه‌های جستجوی آپتودیت معمولاً چند مبحث مرتبط را نشان می‌دهند. به عنوان مبحث دقت کنید؛ بیشتر مباحث از الگوی مشخصی پیروی می‌کنند:
- «...: Clinical manifestations and diagnosis» برای تشخیص
- «...: Treatment» یا «Management» برای درمان
- «Approach to...» یا «Evaluation of...» برای رویکرد به یک علامت
مثلاً سوال درباره‌ی پتاسیم قبل از انسولین در DKA، در مبحث «Diabetic ketoacidosis in adults: Treatment» است، نه در مبحث تشخیص.
۳. از «خلاصه و توصیه‌ها» شروع کنید
بخش Summary and Recommendations در انتهای هر مبحث، نتیجه‌ی اصلی را در چند بند آورده است. برای بیشتر سوال‌های روزمره، همین بخش کافی است. اگر بیمارتان شرایط خاصی دارد، از لینک‌های داخل همین بخش مستقیم به قسمت مربوط بروید، نه اینکه مبحث را از اول بخوانید.
۴. به درجه‌ی توصیه نگاه کنید
بیشتر توصیه‌ها یک درجه دارند، مثل 1A یا 2C. عدد قدرت توصیه است (۱ قوی، ۲ ضعیف‌تر) و حرف کیفیت شواهد (A بالا، C پایین). توصیه‌ی 2C یعنی «این کار را پیشنهاد می‌کنیم، ولی شواهد ضعیف است»؛ جایی که قضاوت شما و ترجیح بیمار وزن زیادی دارد. فرق «we recommend» با «we suggest» هم دقیقاً همین است.
۵. اعداد را از متن اصلی بردارید، نه از حافظه
بخش بزرگی از ارزش آپتودیت در عددهاست: دوز، آستانه، مدت درمان. چند مثال که در آپتودیت با چیزی که خیلی‌ها حفظ کرده‌اند فرق دارد:
- آستانه‌ی پتاسیم قبل از شروع انسولین در DKA بزرگسالان در متن فعلی ۳٫۵ است.
- سقف اصلاح سدیم در هیپوناترمی مزمن ۶ تا ۸ واحد در هر ۲۴ ساعت است، و این «سقف» است، نه «هدف».
- برای پنومونی پنوموکوکی بدون عارضه، حتی در بیمار بستری، معمولاً ۴ تا ۵ روز آنتی‌بیوتیک.
۶. برای دارو، مستقیم سراغ اطلاعات دارویی بروید
صفحه‌ی هر دارو در آپتودیت (UpToDate Lexidrug، با نام قبلی Lexicomp) دوز بزرگسال و کودک، تنظیم دوز کلیوی و کبدی، هشدارها و تداخلات را دارد. ابزار تداخل دارویی هم برای هر ترکیب یک سطح خطر از A تا X می‌دهد. وقتی بیمار چند دارو مصرف می‌کند، این ابزار از هر حافظه‌ای قابل‌اعتمادتر است.
۷. آموزش بیمار را فراموش نکنید
بیشتر مباحث متن آموزش بیمار دارند، در دو سطح «The Basics» و «Beyond the Basics». حتی اگر انگلیسی است، چارچوب خوبی برای اینکه چه چیزهایی را به بیمار بگویید به شما می‌دهد.
اشتباه‌های رایج در استفاده از آپتودیت
- جستجوی خیلی کلی و خواندن مبحث از اول.
- نادیده گرفتن درجه‌ی توصیه و برخورد یکسان با 1A و 2C.
- کپی کردن یک عدد بدون خواندن شرط‌هایش؛ مثلاً دوزی که فقط برای عملکرد کلیه‌ی طبیعی است.
- فراموش کردن اینکه آپتودیت بر پایه‌ی طبابت آمریکاست؛ در دسترس بودن دارو و گایدلاین‌های کشوری را جداگانه چک کنید.
اگر وقت ندارید: پرسیدن به‌جای جستجو
گاهی حتی همین چند دقیقه هم وسط کشیک زیاد است. در مدیکا سوالتان را فارسی می‌پرسید و پاسخ را بر پایه‌ی متون UpToDate می‌گیرید. زیر هر پاسخ منبع‌ها آمده‌اند و با زدن روی هر منبع، همان جمله‌ای که پاسخ از آن آمده در متن انگلیسی هایلایت می‌شود. یعنی هم سرعت دارید، هم امکان بررسی. مدیکا وابستگی رسمی به ناشر آپتودیت ندارد و از متون آن به‌عنوان منبع استفاده می‌کند.
پرسش‌های پرتکرار
بهترین بخش آپتودیت برای مرور سریع کدام است؟
بخش «Summary and Recommendations» در انتهای هر مبحث.
«we recommend» و «we suggest» در آپتودیت چه فرقی دارند؟
اولی توصیه‌ی قوی (درجه‌ی ۱) است و دومی توصیه‌ی ضعیف‌تر یا مشروط (درجه‌ی ۲).
آپتودیت را از کجا می‌شود تهیه کرد؟
راه‌های دسترسی، از دانشگاه تا اشتراک فردی، را در مقاله‌ی قیمت آپتودیت و راه‌های دسترسی مقایسه کرده‌ایم.